Công tác tháo gỡ vướng mắc trong việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và sở hữu tài sản gắn liền với đất (sổ hồng) cho các dự án nhà ở tại TP.HCM đang được đẩy mạnh. Nhiều dự án lớn sau nhiều năm đình trệ đã được giải quyết, nhưng danh sách hồ sơ chờ vẫn còn rất dài, cho thấy tiến trình xử lý vẫn chưa đạt được tốc độ kỳ vọng.
Một trong những dự án từng bị “ách tắc” nhiều năm là khu nhà ở thấp tầng Khu II và Khu III (biệt thự Sala Đại Quang Minh) thuộc Khu đô thị mới Thủ Thiêm, phường An Khánh, do Công ty cổ phần Đầu tư địa ốc Đại Quang Minh làm chủ đầu tư. Dự án này nằm trong hợp đồng BT xây dựng 4 tuyến đường chính của Thủ Thiêm, hoàn thành từ năm 2018 nhưng bị đình trệ vì vướng thanh tra thủ tục giao đất và nghĩa vụ tài chính.
Khu II có 177 nền biệt thự, trong đó 64 căn đã được đề nghị cấp sổ; Khu III có 222 nền nhà liên kế, 141 căn được đề nghị cấp sổ. Sau nhiều năm rà soát, các cơ quan chức năng đã hoàn tất việc xác định tiền sử dụng đất và đang tiến hành cấp sổ hồng cho cư dân.
Tương tự, dự án Orchard Garden (128 Hồng Hà) của Tập đoàn Novaland cũng được tháo gỡ. Dự án gồm 181 căn hộ, 1 khu thương mại và 246 căn officetel. Trước đây, pháp luật chưa có quy định cụ thể về officetel nên các căn này không được cấp sổ. Tuy nhiên, theo quy định mới, officetel được phép cấp sổ hồng với mục đích sử dụng đất ở. Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM đã làm việc với chủ đầu tư để xác định nghĩa vụ tài chính, mở đường cho việc cấp sổ cho toàn bộ căn officetel.
Theo thống kê, từ khi Luật Đất đai 2013 có hiệu lực đến tháng 4/2023, TP.HCM có 335 dự án nhà ở thương mại với hơn 191.000 căn hộ đủ điều kiện cấp sổ hồng. Trong số này, 110.000 căn đã được cấp, còn lại khoảng 81.000 căn vẫn “treo” sổ.
Để xử lý tồn đọng, từ tháng 5/2023, các cơ quan chức năng của TP.HCM đã phân loại thành 6 nhóm vướng mắc liên quan đến thủ tục giao đất, nghĩa vụ tài chính, thay đổi quy hoạch, chuyển mục đích sử dụng đất, thanh tra – kiểm tra, và xác định nguồn gốc đất. Tháng 11/2024, UBND TP.HCM thành lập Tổ công tác liên ngành để trực tiếp xử lý. Sau hơn 8 tháng hoạt động, Tổ công tác đã họp 33 lần, tháo gỡ vướng mắc cho 176 dự án, tương ứng 108.170 bất động sản các loại, mang lại nguồn thu thuế trước bạ hơn 594 tỷ đồng.
Tính đến ngày 30/6/2025, 126 dự án trong số 176 dự án trên đã đủ điều kiện cấp sổ hồng, giúp hàng chục nghìn cư dân an tâm sở hữu nhà hợp pháp. Tuy nhiên, 13.134 hồ sơ – tương đương khoảng 12% tổng số vẫn chưa được xử lý xong. Trong đó, hơn 67% do chủ đầu tư chưa hoàn tất nghĩa vụ tài chính (8.851 căn tại 22 dự án), còn lại 4.280 căn thuộc 7 dự án đang bị thanh tra.
Dù đã có kết quả bước đầu, hàng loạt dự án vẫn nằm trong danh sách chờ. Chung cư The Harmona (quận Tân Bình) có 582 căn hộ, cư dân về ở từ năm 2013 nhưng đến nay hàng trăm căn vẫn chưa được cấp sổ dù hồ sơ đã nộp từ 2016. Khu căn hộ The Peak (Khu M – Phú Mỹ Hưng) có 981 căn hộ và 126 cửa hàng, nghiệm thu sử dụng từ 2021, nhưng đến nay cư dân vẫn đang chờ. Đại diện Công ty Phú Hưng Thái cho biết, doanh nghiệp đã nhiều lần gửi kiến nghị lên UBND TP.HCM và các sở ngành liên quan nhưng vẫn chưa có kết quả cụ thể.
Ngoài ra, các dự án như Premium Central, Moonlight Boulevard, Richmond City, Sài Gòn Mia… cũng rơi vào tình trạng tương tự. Cư dân Richmond City chia sẻ: “Sống trong căn hộ của mình nhưng rất bất an khi không có sổ. Nghe nói sẽ sớm gỡ, ai cũng hy vọng, nhưng rồi lại thất vọng vì vẫn phải chờ.”
Theo đánh giá của một chuyên gia đô thị, việc chậm cấp sổ hồng không chỉ ảnh hưởng đến quyền sở hữu tài sản của người dân mà còn làm “đóng băng” hàng chục ngàn tỷ đồng trong nền kinh tế. “Khi người dân không có sổ, họ không thể thế chấp, chuyển nhượng hay vay vốn. Dòng tiền bị tắc nghẽn, doanh nghiệp cũng bị kéo theo trong vòng luẩn quẩn nợ xấu và tồn kho pháp lý,” chuyên gia nhận định.
Tổ công tác liên ngành của TP.HCM đang tiếp tục làm việc với các sở, ngành để hoàn thiện quy trình xử lý thống nhất, hướng đến mục tiêu giải quyết dứt điểm toàn bộ hồ sơ tồn đọng trong năm 2026, trong đó ưu tiên các dự án đã bàn giao nhà nhưng vướng thanh tra hoặc nghĩa vụ tài chính.
Nếu tiến độ này được duy trì, hàng chục ngàn cư dân tại TP.HCM có thể cầm trên tay “sổ hồng” sau nhiều năm chờ đợi, đồng thời góp phần khơi thông dòng vốn và tạo nền tảng pháp lý minh bạch cho thị trường bất động sản Thành phố.
