Trước sự phát triển bùng nổ của thương mại điện tử và các hành vi gian lận ngày càng tinh vi, Bộ Công Thương đang đồng loạt triển khai các biện pháp mạnh tay để xử lý hàng giả, hàng nhái, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, đồng thời hoàn thiện Dự thảo Luật Thương mại điện tử, hướng tới một môi trường kinh doanh trực tuyến minh bạch, an toàn và bền vững.
Chiều 8/10, tại họp báo thường kỳ quý III/2025, Bộ Công Thương đã thông tin kết quả sản xuất công nghiệp – thương mại 9 tháng đầu năm, trong đó thương mại điện tử tiếp tục là lĩnh vực được quan tâm đặc biệt. Đây là ngành có tốc độ tăng trưởng nhanh, đóng góp tích cực vào nền kinh tế số, nhưng đồng thời cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro trong quản lý, đặc biệt là tình trạng hàng giả, hàng nhái và xâm phạm sở hữu trí tuệ trên các sàn giao dịch trực tuyến.
Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số Nguyễn Thị Minh Huyền cho biết, Bộ đã ban hành Quyết định số 1398/QĐ-BCT ngày 20/5/2025, phê duyệt kế hoạch cao điểm kiểm tra, giám sát và xử lý hàng hóa vi phạm trong thương mại điện tử, thực hiện theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.
Theo bà Huyền, kế hoạch này tập trung vào bốn nhóm giải pháp trọng tâm. Thứ nhất là rà soát và gỡ bỏ các sản phẩm vi phạm trên sàn thương mại điện tử. Chỉ trong vài tháng, hơn 44.000 sản phẩm và 12.000 gian hàng bị gỡ bỏ, chủ yếu ở nhóm hàng thời trang, giày dép, đồ gia dụng và hàng kinh doanh có điều kiện. Đây là động thái mạnh tay giúp làm sạch không gian số và bảo vệ người tiêu dùng.
Thứ hai là tăng cường phối hợp giữa các cơ quan chức năng. Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số đã phối hợp với Cục Quản lý thị trường, Cơ quan Cảnh sát điều tra và các Sở Công Thương trên cả nước, qua đó phát hiện và xử lý hơn 120 vụ vi phạm. Việc phối hợp đồng bộ giúp thương mại điện tử không trở thành “vùng trống” trong kiểm soát gian lận.
Thứ ba là đẩy mạnh đào tạo, nâng cao năng lực quản lý nhà nước cho cán bộ địa phương thông qua các lớp tập huấn chuyên sâu. Bà Huyền nhấn mạnh: “Quản lý thương mại điện tử không chỉ cần hiểu luật mà phải nắm được cơ chế vận hành của nền tảng số. Việc bồi dưỡng kỹ năng giúp cán bộ chủ động phát hiện sớm vi phạm.”
Thứ tư là tăng cường truyền thông, cảnh báo người tiêu dùng, phối hợp với báo chí nhằm nâng cao nhận thức xã hội về tiêu dùng có trách nhiệm. Bộ Công Thương kỳ vọng tạo dựng văn hóa giao dịch minh bạch, qua đó hỗ trợ người dân và doanh nghiệp nhận biết, chủ động phòng tránh rủi ro trong môi trường số.
Song hành với công tác thanh tra, Bộ Công Thương đang hoàn thiện Dự thảo Luật Thương mại điện tử (sửa đổi) – một văn bản được kỳ vọng tạo hành lang pháp lý toàn diện cho hoạt động thương mại số trong bối cảnh Việt Nam hướng tới nền kinh tế số quốc gia.
Theo bà Huyền, dự thảo đã được hoàn tất tháng 9/2025, hiện đang được Ủy ban Kinh tế – Tài chính của Quốc hội xem xét tại các phiên họp toàn thể ở TP.HCM và Đà Nẵng, dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân. Văn bản này dự kiến sẽ trình Quốc hội thông qua trong tháng 10 tới.
Dự thảo gồm 8 chương, 6 nhóm chính sách lớn, được xây dựng dựa trên chủ trương phát triển kinh tế số của Chính phủ và yêu cầu thực tiễn quản lý thương mại điện tử hiện nay. Nội dung nổi bật bao gồm quy định trách nhiệm của các chủ thể trung gian như sàn giao dịch, mạng xã hội, nền tảng tích hợp dịch vụ; bổ sung điều khoản quản lý hoạt động livestream bán hàng và quảng bá trực tuyến, vốn đang phát triển mạnh nhưng tiềm ẩn rủi ro gian lận và trốn thuế; mở rộng phạm vi điều chỉnh đối với hoạt động thương mại điện tử xuyên biên giới, đảm bảo cạnh tranh công bằng giữa doanh nghiệp trong nước và nước ngoài.
Một điểm mới quan trọng trong dự thảo là cơ chế định danh người bán bằng mã VID (Verified ID). Mỗi tài khoản kinh doanh trên sàn thương mại điện tử sẽ được gắn mã định danh duy nhất, cho phép truy xuất nguồn gốc hàng hóa và dòng giao dịch, giúp cơ quan chức năng phát hiện sớm và xử lý triệt để các hành vi gian lận.
Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số đánh giá, cơ chế VID sẽ là công cụ pháp lý hiệu quả để vừa bảo vệ người tiêu dùng, vừa tăng tính minh bạch cho doanh nghiệp, đồng thời thúc đẩy thương mại điện tử xanh, an toàn và bền vững. Bên cạnh đó, dự thảo cũng đặt nền tảng cho chính sách chuyển đổi số thân thiện với môi trường, khuyến khích doanh nghiệp áp dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc, giảm phát thải và tiết kiệm năng lượng trong hoạt động logistics, giao nhận hàng hóa.
Phó Cục trưởng Nguyễn Thị Minh Huyền gửi lời cảm ơn tới các cơ quan báo chí đã đồng hành trong quá trình xây dựng luật và giám sát thị trường. Bà cho biết: “Khi Luật Thương mại điện tử được thông qua, đây sẽ là bước ngoặt lớn, giúp Việt Nam sở hữu hành lang pháp lý hiện đại, tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế, đảm bảo thương mại điện tử phát triển đúng hướng, minh bạch và an toàn hơn.”
Với hàng loạt biện pháp từ quản lý thực tiễn đến hoàn thiện thể chế, Bộ Công Thương đang thể hiện quyết tâm vừa phát triển, vừa làm sạch môi trường kinh doanh trực tuyến, tạo nền tảng cho thương mại điện tử Việt Nam bứt phá trong kỷ nguyên số.
