Từ ngày 1/7/2025, hệ thống hành chính trong lĩnh vực đất đai chính thức vận hành theo mô hình phân quyền mới, với 48 thủ tục được sửa đổi, bổ sung và thay thế theo Quyết định số 2304/QĐ-BNNMT của Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Trong đó, có 32 thủ tục do cấp tỉnh đảm nhiệm, 14 thủ tục được phân cấp cho cấp xã và 2 thủ tục thuộc thẩm quyền cấp trung ương.
Cấp tỉnh xử lý các thủ tục phức tạp, quy mô lớn
32 thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền cấp tỉnh chủ yếu liên quan đến các hồ sơ có tính chất pháp lý đặc thù, phục vụ tổ chức, doanh nghiệp và dự án đầu tư quy mô lớn. Cụ thể:
- Đăng ký biến động đất đai do thừa kế, chuyển nhượng, góp vốn, cho thuê tài sản gắn liền với đất.
- Thay đổi thông tin người sử dụng đất, chuyển mục đích sử dụng đất không phải xin phép.
- Thủ tục đất đai từ ngày 1/7: Phân quyền rõ ràng, gần dân, sát thực tiễnXử lý đất đai theo bản án, quyết định thi hành án.
- Cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCN) cho thửa đất có diện tích tăng thêm, cấp lại GCN bị mất, thu hồi GCN cấp sai.
- Giao đất, cho thuê đất đối với dự án không đấu giá hoặc có quy mô đầu tư lớn.
- Điều chỉnh sai sót về ranh giới, diện tích; giao khu vực biển để lấn biển.
- Tách/hợp thửa, đăng ký tài sản gắn liền với đất trong dự án bất động sản.
Việc phân cấp về tỉnh góp phần đảm bảo tính thống nhất, minh bạch và giảm tải cho cơ quan trung ương.
Cấp xã đảm nhiệm các thủ tục gần dân, sát thực tế
14 thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền cấp xã được thiết kế để rút ngắn thời gian xử lý, giúp người dân dễ dàng tiếp cận dịch vụ công:
- Xác định lại diện tích đất ở đã có GCN trước 1/7/2004; đính chính sai sót; thu hồi và cấp lại GCN.
- Cấp GCN lần đầu cho tổ chức đang sử dụng đất; hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư.
- Giao đất không qua đấu giá cho các đối tượng ưu tiên như giáo viên, cán bộ, người chưa có đất ở.
- Điều chỉnh quyết định giao đất/thuê đất khi có thay đổi về cơ sở pháp lý hoặc diện tích.
- Tặng cho đất cho Nhà nước, kết hợp đa mục đích sử dụng đất.
- Hòa giải tranh chấp đất đai tại cơ sở và giải quyết tranh chấp thuộc thẩm quyền Chủ tịch UBND xã.
Căn cứ pháp lý rõ ràng, đảm bảo triển khai thống nhất
Việc phân quyền được triển khai theo quy định tại:
- Nghị định số 151/2025/NĐ-CP: Phân định thẩm quyền chính quyền địa phương hai cấp trong lĩnh vực đất đai.
- Nghị định số 131/2025/NĐ-CP: Phân cấp thẩm quyền giữa các cấp chính quyền trong lĩnh vực do Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý.
- Nghị định số 118/2025/NĐ-CP: Về thực hiện thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông.
Mô hình hành chính mới kỳ vọng sẽ tạo nền tảng vững chắc cho chính quyền phục vụ, số hóa toàn diện, tiết kiệm thời gian và chi phí cho người dân, doanh nghiệp – đồng thời góp phần đẩy nhanh tiến trình cải cách hành chính quốc gia.
