Từ năm 2026, toàn bộ tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước sở hữu nhà ở tại Việt Nam sẽ phải cung cấp thông tin chi tiết về số lượng, diện tích và tình trạng pháp lý của bất động sản mình nắm giữ. Đây là một nội dung trọng tâm trong dự thảo Nghị định về xây dựng và quản lý cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản, do Bộ Xây dựng đang chủ trì soạn thảo và lấy ý kiến.
Bổ sung quy định mới về khai báo thông tin sở hữu
Dự thảo gồm 6 chương với 47 điều, quy định cụ thể việc xây dựng, quản lý và khai thác cơ sở dữ liệu quốc gia về nhà ở và thị trường bất động sản. Điểm đáng chú ý là lần đầu tiên, cơ quan quản lý yêu cầu người dân và tổ chức phải cung cấp thông tin về tài sản nhà ở để tích hợp vào hệ thống dữ liệu quốc gia.
Theo đó, cá nhân và tổ chức (bao gồm cả người nước ngoài) sẽ kê khai các trường thông tin như: họ tên, mã định danh, loại hình nhà sở hữu, địa chỉ, diện tích, số lượng, hình thức và thời hạn sở hữu, cùng với tình trạng pháp lý của tài sản. Ngoài ra, các nhóm được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội, nhà cho người có công, hoặc nhà ở tái định cư cũng phải cung cấp dữ liệu định danh, hình thức hỗ trợ (mua, thuê, thuê mua) và dự án liên quan.
Đối với nhà ở thuộc tài sản công, cơ quan, tổ chức được giao quản lý sẽ phải cập nhật thông tin về số lượng, mục đích sử dụng, diện tích, tình trạng quản lý và đơn vị phụ trách. Việc này nhằm đồng bộ dữ liệu giữa khu vực công và tư, tránh thất thoát, trùng lặp và thiếu minh bạch trong quản lý.
Hướng tới minh bạch hóa thị trường và định danh từng bất động sản
Theo Bộ Xây dựng, Nghị định mới được ban hành nhằm nâng cao chất lượng và tính chính xác của dữ liệu về nhà ở, qua đó minh bạch hóa thị trường bất động sản và hỗ trợ cơ quan quản lý trong việc điều tiết chính sách.
Một điểm mới quan trọng là tạo mã định danh bất động sản cho từng dự án và sản phẩm nhà ở. Mỗi bất động sản sẽ được gắn một mã số duy nhất, không thay đổi trong suốt vòng đời dữ liệu. Hệ thống sẽ tự động sinh mã số này tại thời điểm dự án được phê duyệt và liên kết với các thông tin như chủ đầu tư, quy mô, vị trí, tổng vốn đầu tư, tiến độ, thời hạn hoạt động và hồ sơ pháp lý.
Dữ liệu sẽ không chỉ bao gồm nhà ở thương mại hay nhà xã hội, mà còn mở rộng đến nhà ở công vụ, nhà ở tái định cư, ký túc xá công nhân, nhà cho lực lượng vũ trang, hoặc nhà cho thuê, bán cho tổ chức, cá nhân nước ngoài. Việc định danh này được kỳ vọng sẽ giúp cơ quan quản lý dễ dàng truy xuất nguồn gốc, lịch sử giao dịch và tình trạng pháp lý của từng tài sản, hạn chế tình trạng đầu cơ, sở hữu ảo hoặc giao dịch “ngầm” trên thị trường.
Lộ trình triển khai: Thí điểm trong năm 2025, vận hành toàn quốc từ 2026
Theo kế hoạch, giai đoạn chuẩn bị sẽ bắt đầu từ quý IV/2025 với việc thí điểm tại 5 địa phương lớn gồm: Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, Hải Phòng và Cần Thơ.
Đến nửa đầu năm 2026, hệ thống kỹ thuật sẽ được hoàn thiện, tích hợp và cập nhật dữ liệu đồng bộ với Hệ thống thông tin quốc gia về nhà ở và thị trường bất động sản. Giai đoạn này sẽ triển khai việc thu thập, đối soát và lưu trữ dữ liệu giữa các bộ, ngành và địa phương.
Từ quý III/2026, hệ thống sẽ vận hành thử nghiệm trong phạm vi nội bộ và chính thức hoạt động toàn quốc vào quý IV/2026. Từ năm 2027 trở đi, Bộ Xây dựng sẽ tổ chức đánh giá định kỳ, hoàn thiện và duy trì hệ thống hoạt động ổn định.
Kết nối dữ liệu với đất đai và tài sản công
Dự thảo quy định Bộ Xây dựng là cơ quan đầu mối triển khai, đồng thời phối hợp với Bộ Tài nguyên và Môi trường để liên thông dữ liệu đất đai – nhà ở, tạo thành hệ thống quản lý thống nhất.
Trước đó, Cục Quản lý đất đai (Bộ TN&MT) cũng đã hướng dẫn các địa phương gắn mã định danh thửa đất (Land ID) theo quy trình 4 bước: xác định điểm đặc trưng, chuyển đổi sang hệ tọa độ quốc tế, mã hóa vị trí, và cập nhật vào bản đồ số. Hệ thống này sẽ được liên kết trực tiếp với mã định danh bất động sản do Bộ Xây dựng khởi tạo, tạo nền tảng cho chính phủ số trong lĩnh vực đất đai – nhà ở.
Các UBND tỉnh, thành phố sẽ ban hành Quy chế chia sẻ và cung cấp dữ liệu trên địa bàn, đồng thời giám sát việc thực hiện nghĩa vụ kê khai của người dân, doanh nghiệp. Khi hệ thống phần mềm dùng chung được hoàn thiện, người dân có thể cung cấp và cập nhật thông tin qua hình thức trực tuyến, thay vì nộp hồ sơ giấy như trước.
Bước tiến trong quản lý nhà ở và điều tiết thị trường
Việc yêu cầu kê khai tài sản nhà đất không nhằm tăng gánh nặng hành chính, mà hướng đến xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia minh bạch, chuẩn hóa. Khi thông tin được đồng bộ và định danh, cơ quan quản lý có thể theo dõi tình hình sở hữu, giao dịch và sử dụng bất động sản theo thời gian thực, phục vụ hoạch định chính sách thuế, tín dụng và phát triển đô thị.
Bộ Xây dựng nhấn mạnh, đây là bước tiến cần thiết để số hóa toàn diện lĩnh vực nhà ở và bất động sản, hướng tới một thị trường minh bạch, lành mạnh và an toàn hơn. Việc kết nối dữ liệu nhà – đất – dân cư – tài chính được xem là tiền đề quan trọng để hình thành bản đồ số quốc gia về tài sản, tạo công cụ hữu hiệu cho cả quản lý nhà nước lẫn người dân và doanh nghiệp.
