Trước tình hình buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả ngày càng tinh vi và lan rộng, đặc biệt trong môi trường số, Chính phủ đã có những chỉ đạo quyết liệt nhằm bảo vệ thị trường tiêu dùng trong nước. Chỉ thị số 13/CT-TTg và Công điện số 65/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, ban hành trong năm 2025, không chỉ thể hiện sự sát sao từ Trung ương mà còn đặt ra yêu cầu cụ thể cho từng ngành, từng địa phương trong việc hành động thực chất, kịp thời và minh bạch.
Hưởng ứng tinh thần chỉ đạo đó, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) đã ban hành Kế hoạch số 01/KH-CQL ngày 15/5/2025 với nhiều giải pháp tổng lực: từ giám sát nguồn cung, giá cả các mặt hàng thiết yếu, cho đến kiểm tra hoạt động kinh doanh trong không gian mạng – nơi đang trở thành “thiên đường” mới của hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc. Đặc biệt, các mặt hàng nhạy cảm như sữa, thuốc, thực phẩm chức năng, xăng dầu… được xếp vào nhóm cần giám sát đặc biệt, bởi tính chất ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng và an ninh kinh tế.
Khác với trước kia, lực lượng quản lý thị trường giờ đây không chỉ tuần tra kho bãi, chợ đầu mối hay tuyến biên giới, mà còn phải “cắm chốt” ngay trong thương mại điện tử, mạng xã hội. Việc sử dụng người nổi tiếng để quảng bá hàng giả, livestream trục lợi từ lòng tin của người tiêu dùng… đã vượt xa các phương thức buôn bán truyền thống, đòi hỏi cơ quan chức năng phải phối hợp chặt chẽ với nền tảng công nghệ, chủ sàn và doanh nghiệp để bóc tách, xử lý ngay từ gốc.
Kế hoạch hành động lần này không chỉ thiên về kiểm tra và xử phạt. Yêu cầu đặt ra là phải ứng dụng mạnh mẽ công nghệ vào giám sát và ra quyết định – từ phân tích dữ liệu thị trường, cảnh báo sớm vi phạm, đến liên thông dữ liệu giữa các bộ, ngành. Đây là yếu tố tiên quyết để chuyển từ thế bị động sang chủ động, từ phản ứng chậm sang dự báo nhanh – ngăn chặn hành vi sai phạm trước khi gây hậu quả trên diện rộng.
Một điểm đáng chú ý là vai trò chủ động của các Chi cục Quản lý thị trường tại địa phương. Thay vì chờ chỉ đạo từ trên, các đơn vị phải chủ động tham mưu cho chính quyền tỉnh, thành phố tổ chức các đợt cao điểm, kiểm tra đột xuất – đặc biệt tại vùng biên, trung tâm logistics, kho hàng, hoặc hệ thống phân phối trên mạng. Việc này đi kèm với chế tài rõ ràng, áp dụng nghiêm các quy định của Bộ luật Hình sự, Luật Sở hữu trí tuệ, và Nghị định 98/2020/NĐ-CP để xử lý các hành vi làm hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, kinh doanh hàng nhập lậu.
Cùng với đó, công tác truyền thông đóng vai trò là “trận tuyến thứ hai” trong phòng ngừa và nâng cao nhận thức cộng đồng. Không chỉ dừng ở khuyến cáo, các cơ quan chức năng cần tổ chức ký cam kết pháp luật với doanh nghiệp, các điểm bán hàng và sàn thương mại điện tử. Bắt buộc niêm yết thông tin rõ ràng, truy xuất nguồn gốc sản phẩm, và chấp hành giám sát thường xuyên là cách để ràng buộc trách nhiệm một cách cụ thể, hiệu quả.
Sự tham gia trực tiếp của lãnh đạo Cục Quản lý và Phát triển thị trường tại các điểm nóng – kiểm tra, đôn đốc, chấn chỉnh – là minh chứng cho một tinh thần hành động thực chất, không để tình trạng “trên nóng dưới lạnh” tiếp diễn.
Trong bối cảnh nền kinh tế chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng số hóa và hội nhập sâu rộng, việc tạo dựng một thị trường minh bạch – nơi quyền lợi người tiêu dùng được bảo vệ và doanh nghiệp chân chính được hỗ trợ – chính là nền tảng cốt lõi cho tăng trưởng bền vững. Muốn vậy, cần một chiến lược kết hợp giữa hành pháp cứng rắn và sự chuyển mình mạnh mẽ của hệ thống kiểm soát thị trường – không chỉ bắt vi phạm, mà còn ngăn ngừa sai phạm, tạo môi trường kinh doanh công bằng cho tương lai lâu dài.
